hoca sadeddin efendi


Onaltıncı yüzyılın en büyük âlimlerinden ve tarihçilerinden biri de Hoca Sadeddin Efendidir. Sultan Selimin yakın nedimi Tebrizli Hasan Çanın oğlu olan Sadeddin Efendi, 1536da İstanbulda doğdu ve 1599da yine İstanbulda öldü. Sağlam bir tahsil gören, ünlü hocalardan ders alan Sadeddin Efendi önce müderris oldu. Sonra Şehzade Muradın hocalığına getirildi. Şehzade Murad (III.Murad) tahta çıkınca "Hace-i Sultanî" unvanı ile padişah hocası oldu. 1595te tahta çıkan III. Mehmed de onu padişah hocası olarak yanına aldı ve Sadeddin Efendi onun en büyük, en etkili müşaviri oldu. Padişahın ordunun başına geçerek Eğri seferine çıkmasında ve Haçova Zaferinin kazanılmasında onun rolü büyük olmuştur.

Hoca Sadeddin Efendi usta bir şair, iyi bir hattat idi. Fakat onun en değerli ve sonraki devirler için de önemli bir kaynak olan eseri "Tacüt Tevârih" adlı iki ciltlik tarih kitabıdır. Bu kitapta, Osman Gaziden başlayarak dokuz Osmanlı padişahı ve onların devirlerinde geçen önemli olaylar anlatılır. Kuvvetli fakat külfetli bir üslûpla yazılan bu eser çok meşhur olmuştur. Fakat tarih kitabının sanatlı nesirle (seçili) yazılması, geniş kitlenin anlamasını güçleştiren bir kusurdur. İkinci kusur ise, kendisinden sonra gelen tarihçilerin, Türk tarihini tıpkı onun gibi Osmanlı tarihi ile başlatmak çığırını açmalarına sebep olmasıdır.

Çünkü, Türk tarihi Osmanlı tarihinden ibaretmiş gibi bir yola girilmiştir.
"TacütTevârlh" İngilizce, Almanca, Macarca ve Rusçaya da çevrilmiştir.
Hoca Sadeddinin bu tarih kitabından başka Farsçadan yaptığı tercümeleri de vardır.

HOCA SADEDDİNin nesrinden örnek "Tacü,t Tevarih"ten  Simavnalı Bedreddin olayını anlatan bölümden bir parça:
"...Cümleden Câmiül-Fusûleyn ile Teshiri mezîd-i fazlına şâhideyn-i âdîleyndür. Ve efâzıl-i ulema-i dânişver-i mehâfiline zeyndür. Musa Çelebînün umdetUl-mülki ve kadıaskeri idi. Şevket-i sultanî pirâye-bahş-ı devlet-i Osmanî oldukda..."
hoca sadeddin efendi bilgisi için webde arama yapın.

İlgili Olabilecek Başlıklar: