azerbaycan cumhuriyeti

 
- Nüfusu 7,5 milyon
- Başkenti Baküdür.
- Yüzölçümü 86.600 km2 olup Kafkas ülkelerinin en büyüğüdür.
Türkiyenin doğusunda bir Kafkas ülkesidir.  Özerk bir Cumhuriyet olan Nahcıvan (5.500 km2, 500 bin nüfus) ile Dağlık Karabağ (4400 km2, 200 bin nüfus) yönetim olarak Azerbaycana bağlıdır.
Kuzeyinde Büyük Kafkaslar, batı ve güneybatısında küçük kafkaslar ve yüksek platolar, iç kesimlerde ovalar bulunur.
Aras ve Kura önemli akarsuları, Mingeçaur en önemli gölüdür.
Ülke genelinde karasal, Hazar Denizi kıyılarında ılıman nemli iklim özellikleri görülür. Ülke genelinde bozkırlar, yükseklerde ormanlar bulunur.  Ekonomi genelde tarıma dayalıdır. Tahıılar, pamuk, üzüm en ônemli ürünleridir. Hazar Denizi kıyılarında balıkçılık, dünyaca ünlü havyar üretimi yapılır. Hayvancılık gelişmiştir.
Petrol ve doğalgaz en önemli yeraltı kaynaklarıdır.
Demir, bakır, kurşun, kaya tuzu diğer madenlerdir.
Türkiye ile Azerbaycan arasında ekonomik, sosyal ve küıtürel ilişkiler giderek gelişmektedir.

30 Eylül 1991 tarihinde bağımsızlığını ilân eden Azerbaycan Cumhuriyeti; Güney Kafkasyanın doğusunda, Hazar Denizinin batısında 86.600 km2lik bir sahada yer almaktadır. Kuzeyde Dağıstan, Kuzeybatıda Gürcistan, güneybatıda Ermenistan, güneyde İran ile çevrilidir. Bölgenin en önemli özelliği kuzey-güney, doğu-batı istikametinde uzanan tarihi geçit ve ticaret yolları üzerinde bulunmasıdır. Dünyadaki 11 iklim çeşidinden 9una sahip olan Azerbaycan iklimi kuzeyden gelen soğuk hava kütleleri, güneyden gelen sıcak hava akımları ve hazar Denizinin etkisi altındadır. Genel olarak iklim kuru ve subtropikal karakterdedir. Kuzey bölgesinde kuru karasal iklim hakimdir. Azerbaycanın önemli nehirleri Kura (Kür), Aras, Alazani, Samur, Terter, Kanık, Genceçay ve Beylegan nehirleridir. Hacı Kabul gölü en büyük göl olup, onu Sarısu ve Candahar izlemektedir. Tuzlu su gölleri ise Acınor ve Büyükşor gölleridir. Azerbaycanda Mingeçevir, Veriveri, Sarsank, Ceyranbatar, Akstafa ve Arpaçay barajları bulunmaktadır.

Başkenti Bakü olan Azerbaycanda toplam 60 kaza ve 45 şehir bulunmaktadır. Başlıca şehirleri Sumgayıt, Guba, Ali Bayramlı, Lenkeran, Mingeçevir, Hankendi, Naftalan, Gence ve Suşadır.1995 sayımlarına göre nüfusu 7.553.000 olup genç bir nüfusa sahip olan Azerbaycan nüfusunun %53ü kentlerde, %47si kırsal alanda oturmaktadır. Nüfus yoğunluğu km2ye 85.8 kişidir. Ortalama yaşam süresi 68.5 yıl olan Azerbaycanda nüfus artış oranı %0.9dur. Nüfusun %78.1 Azerbaycan Türkü, %7.9u Rus, %14ünün diğerleri teşkil etmektedir.

25 Aralık 1991 tarihinde Kril alfabesinin yerine Lâtin alfabesini kabul eden Azerbaycan 1995 yılında Lâtin alfabesinin uygulamasına geçmiştir. Azerbaycanda okur-yazarlık oranı %98 olup, 9 yıllık ilk -orta öğretim mecburidir. 22 adet üniversite, Akademi ve Enstitü bulunmaktadır. Kütüphane ve müze yönünden zengin bir ülkedir. Önemli bir tarım ülkesi olan Azerbaycanın temel tarımsal ürünleri tahıl, pamuk, tütün, üzüm, sebze ve meyvedir. Hayvancılık kırsal alanda önemli bir geçim kaynağı olmaya devam etmektedir. Ham ipek üretiminde önemli yer tutan dut ağacı yetiştirilmesi ülkede yaygındır. 800 km uzunluğundaki Hazar denizi kıyısıyla akarsularında balıkçılık ve su ürünleri önemli yer tutmaktadır. Hazar denizinde avlanan Mersin balığı yumurtası dünyaca ünlü olup, dünya havyar üretiminin %80ini karşılamaktadır.Azerbaycan bitki örtüsü ve florası çok zengin bir ülkedir. Ormanlarının çoğunu yapraklarını döken ağaçlar ile çam ağaçları oluşturmaktadır. Bilinen bitki sayısı 1400ün üzerindedir. Ormanlar ülke yüzölçümünün %12sini kapsamaktadır. Azerbaycan doğal kaynaklar tarafından çok zengindir. Kurşun, çinko, bakır, demir cevheri, barit, alünit, kobalt, arsenik, mermer, kireç taşı, siyonit, maden ve kaya tuzları bulunmaktadır. Az miktarda altın ve gümüş gibi kıymetli madenleri vardır. Ülkenin en büyük yer altı zenginliği petrol ve doğalgazdır. Petrolün %77si Hazar denizinden sağlanmaktadır. Doğalgaz ise Bahar, Kumadası ve Sangaçaldan çıkarılmaktadır. Toplam petrol rezervi 118.65 milyar m3olduğu tahmin edilmektedir.
Azerbaycanda temel sanayi dalları, petrol araştırma, sondaj makinaları üretimi, petrokimyasallar, gıda, tekstil, elektronik ve metal işlemedir. Sektörde yer alan bir çok fabrika, yeni teknolojileri uygulayamadığı için yetersiz durumdadır. Petrol işleme kapasitesi çıkardığı petrolün altında olduğu için ham petrol ihraç etmekte, rafine petrol almaktadır. 1995 yılına göre 2.727.837 kişi çalışabilir nüfusu oluşturmaktadır. Bunun %21.1 sanayi ve inşaat, %37.1 tarım, %41.8i hizmetler sektöründedir GSMG 2400 dolar olup, kişi başına milli gelir, 317 dolardır.Azerbaycanın 1995 yılı ithalatı 667.7 milyon dolar ihracatı 547.4 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

Azerbaycan Cumhuriyetinde SSCB döneminden kalan bir çok unsur halen varlığını sürdürmesine karşın, yeni devlet yapısı henüz kurulma aşamasında bulunmaktadır. Azerbaycanda Cumhurbaşkanı, yürütme organları ve Cumhuriyet Parlamentosu bulunmaktadır. Yürütme yetkileri münhasıran Cumhurbaşkanı tarafından atanan icra hakimleri tarafından kullanılmaktadır.Azerbaycanda çoğulcu demokratik yapının yerleşmesi yönünde önemli adımlar atılmaktadır. Anayasa taslağı ve seçim kanunu hazırlıklarının ardından ilk çok partili seçim 12 Kasım 1995 tarihinde yapılmış, bu seçimle birlikte anayasa halk oylaması ile birlikte kabul edilmiştir.

Dini Ve Milli Günleri    
Yeniyıl  :  1 Ocak
Şehitleri anma günü : 20 Ocak
Ergenekon Bayramı :  8 Tamamı için linke tıklayın" href="http://ansiklopedi.bibilgi.com/Mart">Mart
Cumhuriyet Bayramı (Bağımsızlık Günü) : 21 Mart
Millî ordunun kuruluş günü : 28 Mayıs
Kurtuluş Bayramı :  9 Ekim
Millî Kalkınma Günü (Ulusal Diriliş Günü) : 18 Ekim
Mevlüt Günü :  5 Aralık
31 Aralık Dünya Azerbaycanlılar Günü : 31 Aralık
Ramazan Bayramı 
Kurban Bayramı  

Azerbaycan Tarihi   
M.Ö. 6ıncı asırdan itibaren ülke olarak jeopolitik konumu itibarıyla çeşitli devletlerin hakimiyetinde kalmış olan Azerbaycan, bu ismi de Türklerin bölgeye gelip yerleşmesiyle almıştır.Türkler, Azerbaycana M.S. 4 ve 5inci yüzyıllarda yerleştiler. 643te Müslüman Arapların hakimiyetine geçen Azerbaycan, Abbasiler döneminde Türk emirler vasıtasıyla idare edildi. Selçuklu akıcıları 7nci asırdan itibaren Azerbaycana girdi.
Fakat Oğuz boyları 1015-1016dan sonra Azerbaycana yerleşmeye başladı. Bölge, Sultan Alparslan döneminde selçuklu hakimiyetine girerken, 12 ve 13üncü yüzyıllarda Atabegler ve Harezmşahların eline geçti. Azarbaycan 1320de başlayan ve kısa süren Moğol hakimiyetinden sonra Cucilerin istilasına uğradı. İran ve Altınordu Devletinin hüküm sürdüğü Azerbaycan, 1534te Kanuni Sultan Süleyman tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. Ancak bölgede 19uncu yüzyıla kadar çeşitli hanlıklar kuruldu ve istikrar sağlanamadı. Çarlık Rusyasının yıkılmasıyla Azerbaycan Türkleri, Mehmet Emin Resulzade önderliğinde, 28 Mayıs 1918de Milli Azerbaycan Cumhuriyetini kurdular. Fakat bu Cumuriyet, Kızılordunun 27 Nisan 1920de Azerbaycanı işgaliyle ortadan kalktı. Sovyetler Birliği, 1936da Azerbaycan topraklarının bir bölümünü Gürcistan ve Ermenistana vererek, bölgede kendisine bağlı 3 cumhuriyet kurdurdu. Azerbaycanın istiklali için, Sovyetler Birliği döneminde başlatılan 56 isyan, çok kanlı şekilde bastırıldı.

Sovyetlerin dağılma sürecine girmesiyle 1990da bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan, tekrar Kızılordunun istilasına uğradı. Ancak Azerbaycan, Tamamı için linke tıklayın" href="http://ansiklopedi.bibilgi.com/Ağustos">Ağustos 1991de Letonya, Estonya ve Litvanya ile bağımsızlığını ilan etmeyi başardı.
azerbaycan cumhuriyeti bilgisi için webde arama yapın.

İlgili Olabilecek Başlıklar: