Roman (edebiyat)
İçindeki belli bir kişi ya da bir grup insanın başından geçenleri, bu insan ya da insanların iç ve dış yaşantılarını belli bir [[kronoloji|kronolojik]], mantıksal, duygusal ya da [[sanat|sanatsal]] ilişkiyi gözeterek öyküleyen ve belli bir uzunluğu aşan anlatılar için kullanılan edebi terimdir. [[edebiyat|Edebi]] türler içinde en yenisidir. Çünkü matbaanın bulunması ve kentsoylu bir okur kitlesinin ortaya çıkmasından sonra gelişmiştir.
Tanımlanması zor bir edebi türdür. Gelişmesini tamamlamamış tek türdür denebilir.
Roman [[düzyazı|düzyazıyla]] yazılır. Anlatılan olaylar kahramanlık öyküleri değil, sıradan insanların günlük yaşantılarıdır. Anlatılan olaylar, saraylar ve savaş alanları gibi destansı mekanlarda değil, sokaklar, evler, [[meyhane|meyhaneler]] gibi sıradan mekanlarda geçer. Kullanılan dil, [[nazım]] türlerinde olduğu gibi ağdalı değil günlük ve sıradandır.
Roman [[tarih|tarihe]] en bağlı edebiyat türüdür. Toplumsal, [[politika|politik]] olaylar gelişmelerle de yakın ilişkidedir.
Roman, [[felsefe]] ve sanattan boş inançları kovmak ve bunların yerine akıl ve gerçeği geçirmek isteyen bir kültürel dönüşümün ürünüdür. Bu nedenle toplumların gelişimine, yani tarihe kopmaz biçimde bağlıdır. İnsanı, öncelikle toplumsal ve tarihsel bir varlık olarak konu alan ilk sanat türüdür.
==Roman Türleri==
Romanlar: konu, [[üslup]], yazıldığı dönem bakımından çeşitli türlere ayrılabilir.
Üslup bakımından "romantik roman", "gerçekçi roman", "doğalcı roman", "estetik roman", "izlenimci roman", "dışavurumcu roman", "yeni roman" türleri sayılabilir.
===Üslup Bakımından===
====Romantik Roman====
Kişilerin duygularını, arzularını,hislerini, düşüncelerini yalnızca kendilerine ait, içten gelen doğal ve gerçek olgular gibi görür.Yani aşk, duygu, hayal gibi düşünceler yer alır.Örneğin [[Sir Walter Scott]]’un tarihsel romanları, [[Jean-Jacques Rousseau]]’nun eserleri ve [[Goethe]]’nin ''Genç Werther’in Acıları'' romanı gibi.Resat Nuri Güntekin'in Dudaktan Kalbe gibi...
====Gerçekçi Roman====
Romantik romandan ayrı olarak kuru ve kuşkucu bir anlatım ve düşünce yapısı taşır. [[Balzac]] ve [[Stendhal]]’in romanları bu üsluptadır.
====Doğalcı Roman====
Üslup bakımından gerçekçi romana benzer. Olanın olduğu gibi yazılmasını öngörür. [[Emile Zola]] ve [[Robin Sharma ]] ve [[Guy de Maupassant]] romanları doğalcı romanlardır.
====Estetik Roman====
Belli biçim ve anlatım kaygıları ile yazılmış romanlardır. [[Gustave Flaubert]] estetik romanın en önemli yazarıdır...
====İzlenimci Roman ====
Diğer üsluplardan ayrı olarak eşyanın ve dış olayların kendi nesnel gerçeklikleriyle insanların bunları algılama biçimleri arasındaki farkları ortaya çıkarmaya yönelir. Yani dış gerçeklerden çok, duyu ve duygulara, iç yaşantının betimlenmesine öncelik verir. [[Ford Madox Ford]]’un romanları izlenimciliğin en sistemli ürünleridir.
====Dışavurumcu Roman====
20. yüzyılda ortaya çıkmıştır. [[Dışavurumculuk]] toplumsal kimliklerin reddedilmesi ve insan yaşamını belirleyen toplum karşıtı ya da uygarlık karşıtı güçlerin öne çıkarılmasıyla belirlenir.[[Dostoyevski]],[[Franz Kafka]],[[Samuel Beckett]] ve Bertold Brecht]]’in romanları bu türün örneklerindendir.
====Yeni Roman====
Aslında dışavurumculuğun izlerini taşır. Özellikle 1930 sonrasında ilk örnekleri görülmeye başlandı. Kendisinden önceki akımlardan hiçbirine benzemeyen, yazma deneyini, hatta romanın olanaksızlığını romanın asıl konusu haline getiren romanlardır. Yeni roman, yazma eyleminin kendisini sorgulamaya yönelir. [[Alain Robbe-Grillet]], [[Michel Butor]], [[Claude Simon]], [[Philippe Soller]], [[Julio Cortazar]] gibi yazarlar bunları denemişlerdir.
===Konu Bakımından===
Konusu bakımından roman "tarihsel roman pikaresk roman duygusal roman, gotik roman, ruhbilimsel roman, töre romanı, oluşum romanı" türlerine ayrılır.
====Tarihsel Roman====
Uzak bir geçmişte yaşanan olayları konu alır. Ama tarihten daha derinlerde yatan insanla ilgili daha evresel bir gerçeği araştırmak amacıyla da yazılmış olabililer.
Tarihi romanların örnekleri arasında [[Walter Scott]]’un romanlarını, [[Tolstoy]]’un [[Savaş ve Barış]]’ını, [[Stendhal]]’in [[Parma Manastırı]]’nı sayabiliriz.
====Duygusal Roman====
İnsanın duygusal yaşamını yüksek ve özenli bir üslupla betimleyen romanlardır. Bazen bu türde yazarın kendi duygularıyla, okurun duygularını sömürmesi ön plana çıkar. [[Laurence Sterne]]’in [[Fransa ve İtalya’da Hissi Seyahat]] adlı eseri, [[Rousseau]]’nun romanları, [[Madame de La Fayette]]’in [[Prenses de Cleves]] adlı romanı bu türe örnek gösterilebilir.
====Ruhbilimsel roman====
Kişilerin ruhsal durumlarını ayrıntılarıyla çözümlemeye çalışan romanlardır. Daha serinkanlı ve denetimli oluşuyla duygusal romandan ayrılır. [[Abbe Prevost]]’un [[Manon Lescaut]] adlı eseriyle [[Fransız edebiyatı|Fransız edebiyatında]] açılan psikolojik roman çığırı diğer ülke romancılarını da etkilemiştir. [[Paul Bourget]]’in romanları da bu türe örnektir. Türkiye'den [[Peyami Safa]]'nın [[9. Hariciye Koğuşu]] buna örnektir.
==Ayrıca bakınız==
*[[Türk edebiyatında roman]]
{{edebiyat türleri}}
[[Kategori:Roman| ]]
[[ar:????? (???)]]
[[bg:?????]]
[[bs:Roman]]
[[ca:Novel·la]]
[[cs:Román]]
[[cy:Nofel]]
[[da:Roman]]
[[de:Roman]]
[[el:?????????µ?]]
[[en:Novel]]
[[eo:Romano]]
[[es:Novela]]
[[et:Romaan]]
[[eu:Eleberri]]
[[fa:????]]
[[fi:Romaani]]
[[fr:Roman (littérature)]]
[[ga:Úrscéal]]
[[gd:Nobhail]]
[[gl:Novela]]
[[gn:Tembiasagua'u]]
[[he:????]]
[[hr:Roman]]
[[hu:Regény]]
[[id:Novel]]
[[is:Skáldsaga]]
[[it:Romanzo]]
[[ja:??]]
[[ko:??]]
[[la:Mythistoria]]
[[lb:Roman]]
[[lt:Romanas]]
[[lv:Romans]]
[[nl:Roman (literatuur)]]
[[nn:Roman]]
[[no:Roman]]
[[pl:Powiesc]]
[[pms:Romanz (literatura)]]
[[pt:Romance]]
[[qu:Kawsay rikch'a]]
[[ro:Roman (literatura)]]
[[ru:?????]]
[[scn:Rumanzu]]
[[simple:Novel]]
[[sk:Román]]
[[sl:Roman]]
[[sr:?????]]
[[sv:Roman]]
[[sw:Riwaya]]
[[th:???????]]
[[uk:????? (????)]]
[[vi:Ti?u thuy?t]]
[[wa:Roman]]
[[yi:?????]]
[[zh:??]]
[[zh-min-nan:Siáu-soat]]
İlgili Olabilecek Başlıklar:
