OKKA
ilk çağlardan beri Ön
Asya ve Ortadoğu ülkelerinde kullanılan eski bir ağırlık ölçüsü birimi. Okka,
Arapça bir kelimedir. “Bugge, Kıyye” şeklinde de söylenmektedir.
Okkanın ağırlık ölçüleri ülkelere, şehirlere hattâ bâzan devirlere göre değiştirilmiştir. Meselâ; İslâmiyetten önce kullanılan bir okka, iki bin beş yüz altmış dört gram (2.564 gr) iken, İslâmiyetten sonra en çok kullanıldığı dönem olan yirminci yüzyılın başlarında, bir okka, bin iki yüz seksen iki gram (1.282 gr) olarak kullanıldı. Gene Şamda, ortaçağda bir okka 600 dirhem, Halepte 720 dirhem iken, yeni çağda
Mısır ve çevresinde bir okka 444,6 gr karşılığı olan 144 dirhem hesap edilirdi. Yine aynı dönemlerde
Irak ve çevresinde bir okka (hogge), 5.128 gr yâni 1600 dirhem olarak kullanılırdı.
Orhan Gâzi devrinde yapılan ilk şerî tespitten sonra,
Osmanlı Devletinde de bir ağırlık ölçüsü olarak kullanılmaya başlandı. Bu tespite göre bir okka, bir dirhem-i şerînin dörtte birinin (yâni 3,148 gramın) 400 katı olarak kabul edildi. Daha sonra 400 dirhemlik okkanın gram cinsinden ağırlık değerlendirmesi, dirhemin gram karşılığı, 3,207 gr olarak kabul edildi. Cumhûriyetin îlânından sonra 26
Tamamı için linke tıklayın" href="http://ansiklopedi.bibilgi.com/Mart">Mart 1931 târih ve 1782 sayılı ölçüler kânunu ile dirhem, okka, kantar, çeki vs. gibi ağırlık ölçüleri kaldırılarak yerlerine gram, kilogram ve ton kullanılmaya başlandı. Günümüzde Anadolunun bâzı yerlerinde halk arasında yapılan alış-verişlerde hâlen okka tâbiri kullanılmaktadır.
Cumhûriyetten önce Osmanlı Devletinde kullanılan irili ufaklı gram cinsinden ağırlık isimleri ve değer miktarları şöyledir:
Zerre: ................ : 0,0015 gr
Habbe : Dirhemin kırk sekizde biri olup, yarım Tasuca eşittir. 0,0668 gr
Tasuc : 2 Habbe 0,1336 gr veya yarım 0,1002 gr
Kırat : Bir miskalin yirmi dörtte biri, 4 keçiboynuzu çekirdeği olarak
hesap edilirdi. 0.2004 gr
Denk veya Danik : 0.80175 gr
Dirhem..............: 4 Denk=3.207 gr
Miskal ..............: 24 kırat=4,81 gr
Astar ................: 0,6 vukıyye, 77 gr
Vukıyye............: 40 dirhem, 128,280 gr
Müd..................: 122 dirhem, 391.25 gr
Rıtl veya Ratl : 12 vukıyye, 480 dirhem, 1539.36 gr
Kafız ................: 2 mekûk ölçekte bir ağırlıktır.
Mekûk : Değişik yerlerde değişik ağırlıklarda bir ölçektir. Bâzı yer-
lerde yarım rıtl, yâni 240 dirhem, umûmiyetle 8 vukıyye,
yâni 320 dirhem olup, 1026,24 gr çekmektedir. Man : 2 Rıtl karşılığı yâni 960 dirhem, 3078,75 gr
Kilçe : 8 müd veya 976 dirhem, 3130 gr, 1040 dirhem, 3335 gr o-
lup genellikle Ramazanda fitreler, fetvâ mecmualarındaki
ölçeklerin geneli buna göre hesap edilirdi.
Batman : 7697 ile 8000 gr arasında değişirdi.
Vibe..................: 2928 dirhem, 9390 gr
Okka ................: 400 dirhem, 1288 gr
Kantar..............: 44 okka, 56449 gr
Çeki..................: 4 kantar, 225.798 gr
İlgili Olabilecek Başlıklar: