Luigi Ferdinando Marsigli
Luigi Ferdinando Marsigli (d.
10 Temmuz 1658,
Bologna-
1730) İtalyan asker ve araştırmacı.
Viyana’da kısa süre
Tatarlara esir düşmüş,
Habsburg ordusunda,
Tua’da subaylık yapmış ve daha sonra
Avrupa’nın ilk
oşinografi araştırma merkezini
Fransa’nın güneyinde
Cassis’de kurmuştu. Ama daha sonra yaptığı hiçbir iş
Boğaz’ın alttan geçen akıntısını keşfetmesi kadar önemli değildi. Ayrıca
Karadeniz araştırmalarının da ilk adımıydı.
Alttan geçen akıntı (Marsigli’nin verdiği adla Corrento Sottano), Marsigli’nin de mertçe itiraf ettiği gibi, boğazın sularında çalışıp yaşamını kazanan insanlar tarafından biliniyordu. Buluşuyla ilgili ilk açıklamasında “Bu tasavvurum yalnızca kendi kafamdan doğan düşüncelerin biçimlendirilişiyle canlanmadı, ama birçok Türk balıkçının anlattıklarıyla, hepsinden önemlisi Majesteleri
İngiltere Kralı'nın
Bâb-ı Âli elçisi ve doğa incelemeleri konusunda büyük bir alim olan Signor Cavalier Finch’in Sir
John Finch teşvikleriyle de yönlendirildi diye yazar, “bu düşünce ona ilk kez gemilerinden birinin kaptanı tarafından, belki de zamansızlık nedeniyle deney yapamadığı için kesin bir sonuca varamadan dile getirilmişti...”
Derinliği ölçtükten sonra farklı derinliklerden örnekler aldı ve alttan geçen akıntının suyunun, Karadenizden gelen akıntıdan daha yoğun ve tuzlu olduğunu kanıtlamayı da başardı. Sonra bunu gösterecek bir düzenek inşa etti: Dikey olarak derecelendirilmiş bir su tankının bir yarısını tuzlu ve boyalı deniz suyuyla, öteki yarısını tuzu daha az suyla doldurdu. Tankı ayıran bölmede bir kapak açarak, iki suyun karışmasını gözlemledi; boyalı deniz suyu, gözle görünür biçimde tankın dibine akarak burada tabaka oluşturdu.Marsigli, gerçekten ne yaptığının tam farkında olmadan, oşinografinin temel olgularından birinide keşfetmişti: Akıntılar, ırmakların akması gibi, akışkanlar mekaniğinin ilkelerince belirlenen başka kuvvetlerle, bu durumda basınç etkisiyle hareket ederler, yerçekimiyle değil. Daha ağır
Akdeniz suyunun
Karadeniz’e doğru akması, daha hafif suyu ters yönde hareket etmeye zorluyordu.
İlgili Olabilecek Başlıklar:
