Cumhuriyet Halk Partisi (1992)
Cumhuriyet Halk Partisi (
CHP),
Mustafa Kemal Atatürk'ün kurduğu,
İsmet İnönü ve
Bülent Ecevit'in genel başkanlığını yaptığı,
12 Eylül Darbesi'nin ardından kapatılan
Cumhuriyet Halk Partisi'nin adıyla; darbe öncesinde düzenlenen son kurultaydaki bazı delegelerin katılımıyla
9 Eylül 1992'de kurulan
Türk siyasî partisi. Kapatılmış siyasî parti adlarının yeniden kullanılabilmesini içeren
19 Haziran 1992 tarih ve 3821 sayılı yasaya dayanarak kurulmuştur.
9 Eylül 1992'de
Deniz Baykal tarafından kurulan bu parti,
Atatürk'ün
kendi kurduğu Cumhuriyet Halk Partisi'ne bıraktığı,
Türkiye İş Bankası'nın %28,2'lik hissesini de almıştır ve hâlen bu hisselerden gelir elde etmektedir.
Tarihçesi
Açılmadan önceki dönem
12 Eylül Askeri yönetimi ülkedeki tüm siyasi faaliyetleri yasaklamıştı.Büyük gözaltılar,siyasi davalar yaşandı.Bu arada yeni anayasanın hazırlıkları da sürüyordu.nihayet 7 Kasım 1982'de anayasa halkoyuna sunuldu ve %91.3 oyla anayasa kabul edildi.Aynı oylamayla
MGK ve Devlet Başkanı
Kenan Evren de 7.cumhurbaşkanlığına seçildi.Seçimlerin 6 Kasım 1983'te yapılacağı açıklandı ve 1983 ortalarında siyasi faaliyetler serbest bırakıldı ancak
MGK işleri sıkı tutuyordu.Parti kurulurken
MGK'ya kurucuları veto etme yetkisi verildi.
Bu yüzden kapatılan
CHP'nin tabanına hitap eden
Erdal İnönü'nün kurduğu
SODEP seçimlere katılamadı.Öte yandan Adalet Partisi'nin ardılı olarak kurulan
Büyük Türkiye Partisi ve
Doğru Yol Partisi de vetolardan nasibini almıştı.Seçimlere
Turgut Özal'ın başında bulunduğu
ANAP,Necdet Calp'in başında bulunduğu
Halkçı Parti ve Turgut Sunalp'in
Milliyetçi Demokrasi Partisi katıldı.6 Kasım 1983 seçimleri sonucunda
ANAP %45 oy alarak tek başına iktidara geldi ve
Turgut Özal yeni hükümeti kurdu.(
ANAP:212,
HP:117,
MDP:71 )
CHP seçmenine seslenen Halkçı Parti %30 oy almıştı.
24 Mart 1984 yerel seçimlerini de
ANAP kazandı.Bu defa
SODEP ve
DYP'de seçimlere katıldı.
SODEP,
ANAP'ın ardından ikinci sırayı aldı.
CHP oylarının
SODEP'te toplanacağı anlaşılıyordu.13 Nisan 1984'te toplanan SODEP 1.Küçük Kurultayı'nda Genel Başkan
Erdal İnönü solda tek çatının şart olduğunu söyledi.Temmuz ayında
SODEP lideri İnönü ve
HP lideri
Necdet Calp birleşme konusunda prensipte anlaştıklarını açıkladılar.1985 Haziran ayında
Aydın Güven Gürkan Halkçı Parti genel başkanı seçildi ve birleşmeden yana olduğunu açıkladı.Hatta Gürkan birleşmeye 1985 yılında son
CHP Genel Başkanı
Bülent Ecevit'in eşi
Rahşan Ecevit tarafından kurulan
Demokratik Sol Parti'nin de dahil olmasını istedi ancak ret cevabı aldı.
26 Eylül 1985'te Gürkan ve İnönü SODEP-HP birleşme protokolünü imzaladılar ve yeni partinin adını
Sosyaldemokrat Halkçı Parti olarak açıkladılar.HP kurultay toplanarak partinin adı
SHP olarak değiştirildi.Ardından toplanan SODEP kurultayında parti feshedildi ve
SHP'ye katıldı.30 Mayıs 1986'da
SHP 1.Kurultay toplandı ve
Erdal İnönü genel başkan seçildi.İnönü daha sonra 26 Eylül 1986'da yapılan araseçimlerde milletvekili seçilerek
TBMM'ye girdi.
SHP bu seçimlerde %22 oy almıştır.
6 Eylül 1987'de
ANAP iktidarı 12 Eylül idaresince getirilen siyasi yasakların kaldırılması için referanduma gitti.Kılpayı bir farkla yasakların kaldırılması kabul edildi.(EVET:%50.1,HAYIR:%49.8)Başbakan
Turgut Özal daha bu sonuç ortaya çıkmadan önce Kasım ayında erken seçime gidileceğini açıkladı.13 Eylül'de
Bülent Ecevit DSP'nin başına geçti.
Süleyman Demirel de
DYP başkanlığını devraldı.
29 Kasım 1987 genel seçimlerinde
ANAP ikinci kez tek başına iktidara geldi,oy oranı düşmüştü ama çoğunluğu yine de kazanabilmişti.
ANAP bu seçimlerde %36 oy alarak 292 milletvekili kazandı.
SHP %24 ile 99 ,
DYP ise %19 oyla 59 milletvekilliği kazandı.
Bülent Ecevit'in başına geçtiği
DSP %8.5 oy almış ancak %10 barajını aşamayarak meclis dışında kalmıştı.Aynı şekilde
MÇP ve
RP'de
TBMM dışında kaldı.
Ecevit bu sonucun ardından bir süre siyasetten çekildi.
25 Haziran 1988'de Erdal İnönü SHP genel başkanlığına yeniden seçildi. Ancak partiye
Deniz Baykal grubu hakim oldu.
Deniz Baykal SHP genel sekreteri seçildi. 26 Mart 1989 yerel seçimlerinde
SHP kazandı.
SHP;İstanbul,Ankara ve İzmir belediye başkanlıklarıyla 39 ilin belediye başkanlığını kazanmıştı ayrıca il genel meclisi seçimlerinde %28.8 oy almayı başarmıştı.
SHP ve
DYP ANAP iktidarının meşruiyetini kaybettiğini halıkn desteğini yitirdiğini ve bu nedenle genel seçimlerin yenilenmesi gerektiğini savunmaya başladılar.
Turgut Özal 9 Kasım 1989'da
Kenan Evren'den boşalan cumhurbaşkanlığına
SHP ve
DYP'nin muhalefetine rağmen seçildi. 12 Aralık 1990'da İnönü ile Demirel buluştu, ortak bildiri imzalayarak erken seçim istediler.Bu arada
SHP içinde
İnönü-
Baykal mücadelesi yaşanıyorduEylül 1990'da Genel Başkan
Erdal İnönü ile anlaşmazlığa düşen Genel Sekreter
Deniz Baykal bu görevinden istifa etti.29 Eylül 1990'daki SHP 6.Olağanüstü Kurultayında
Erdal İnönü ve
Deniz Baykal karşı karşıya geldi.Ancak İnönü 504 oyla genel başkanlık seçimini kazandı.
Deniz Baykal ise 405 oy aldı.
SHP Genel Sekreterliği'ne
Hikmet Çetin seçildi.Ancak parti içinde Baykal'ın muhalefeti bitmedi.Haziran 1991'deki olağan kurultayda İnönü-Baykal bir defa daha karşı karşıya geldi.Ancak bu kez de kazanan İnönü oldu,üçüncü tur oylamada İnönü 534,Baykal 451 oy aldı.
SHP'nin 44 kişilik parti meclisine Baykal listesinden 15,İnönü listesinden ise 28 kişi seçildi.
Hikmet Çetin Tekrar genel sekreter seçildi.
Turgut Özal'ın cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından
ANAP içinde de iktidar mücadelesi yaşanıyordu.Mesut Yılmaz Haziran 1991'de ANAP genel başkanı seçildi ve parti Ekim'de erken seçimlere gidilmesini kararlaştırdı.
20 Ekim 1991 seçimlerini
DYP kazandı.(
DYP:178,
ANAP:115,
SHP:88,
RP:62,
DSP:7)
DYP %27 oy almıştı,
SHP %20 oy alabilmiş ve üçüncü sıraya gerilemişti,1989 yerel seçimlerinde elde edilen başarı bu defa çok uzaktaydı.Bu en fazla parti içi muhalefetin işine yarayacaktı.
SHP seçimlere Halkın Emek Partisi (HEP) ile birlikte katıldı.Seçimlerden sonra
TBMM açılışında Kürt kökenli milletvekillerinin Kürtçe yemin etmeye kalkışması ortalığı karıştırdı.21 Mart 1992 Nevruz Bayramı'nda çıkan olaylar sonucunda da
SHP içindeki HEP kökenliler partiden istifa ettiler.HEP hakkında kapatma davası açılınca DEP kuruldu ancak her ikiside daha donra kapatıldı.(11 Mayıs 1994'te HEP ve DEP mensupları HADEP'i kurdular)
Hükümeti kurma görevi
DYP Genel Başkanı
Süleyman Demirel'e verildi.Demirel
DYP-
SHP koalisyon hükümetini 20 Kasım 1991'de kurdu.
SHP Genel Başkanı
Erdal İnönü Başbakan Yardımcılığı görevini almıştı.
25-26 Ocak 1992'deki 7.Olağanüstü Kurultay öncesinde Deniz Baykal ve İsmail Cem birlikte
Yeni Sol adlı bir kitap yayımladıladılar.SHP'nin yeniden yapılandırılmasını öngördüler.7.Olağanüstü Kurultayda İnönü ,Baykal'ı bir kez daha yendi ve genel başkanlığa seçildi.
Kuruluş sonrası gelişmeler
Haziran 1992'de 12 Eylül rejiminin ürünü eski siyasi partilerin aynı adla tekrar açılmasını engelleyen yasa kaldırıldı.Eski partilerin açılabilmesi sağlandı.Bu karar en fazla
CHP tabanını etkiledi.3 Mayıs 1992'de
CHP'nin hayatta olan son Genel yönetim Kurulu üyeleri bir bildiri yayımladılar.
Cumhuriyet Halk Partisi yeniden açılıyordu.Bildirinin altında imzası bulunanlar şu isimlerdir:
Erol Tuncer, Hayrettin Uysal, Altan Öymen, Metin Somuncu, Metin Tüzün, Erdoğan Bakkalbaşı, Coşkun Karagözoğlu, Orhan Akbulut, Avni Gürsoy, Güler Gürpınar, Mehmet Gümüşlü, Hayri Öner, Celal Doğan, Nebil Oktay, Nail Atlı, Mehmet Dedeoğlu, Çetin Bozkurt, Hüseyin Doğan, İlyas Kılıç, İsmet Atalay, Orhan Vural.
CHP tabanı bu bildiriyle hareketlendi,12 Eylül öncesi gençlik kolları bir araya geldi.
Cumhuriyet Halk Partisi'nin doğum tarihi de belirlenmişti:9 Eylül 1992
9 Eylül 1992'de
CHP 25.kurultayı 1980 öncesinde son kurultaya katılan delegelerle toplandı.Parti tekrar açılmıştı.
Deniz Baykal ve Erol Tuncer'in girdiği genel başkanlık yarışını 679 oyla
Deniz Baykal kazandı.Tuncer 425 oy alabildi.Böylece
Deniz Baykal;
Atatürk,
İnönü ve
Ecevit'ten sonra dördüncü
CHP genel başkanı oluyordu.
CHP'nin maksadı diğer iki sol partiyi de bünyesine alarak tek güç haline gelmekti ancak
SHP Genel Başkanı İnönü birleşmenin
SHP'de olmasını istiyordu,Ecevit ise işbirliğine yanaşmıyor ve
DSP ile yola devam edeceğini açıklıyordu.Erdal İnönü de SHP'de birleşelim dedi. 15 Mart 1993'de ilk parti meclisinde genel sekreterliğe
Ertuğrul Günay seçildi. Genel başkan yardımcıları İsmail Cem, Erol Çevikçe, Hasan Fehmi Güneş,Adnan Keskin, İstemihan Talay, Ali Topuz'du.İlk etapta 21 milletvekili
SHP ve
DSP'den ayrılarak anayasanın parti değiştirme engelini aşmak için
Bütünleşme Partisi ni kurdular ve bu partinin daha sonra
CHP'ye katılmasıyla
CHP,
TBMM'de grup kurmayı başardı.
1993 yılı
Türkiye açısından oldukça önemli olayların yaşandığı bir yıl oldu.24 Ocak 1993 günü
Cumhuriyet Gazetesi yazarı
Uğur Mumcu öldürüldü.Suikast uzun yıllar boyunca karanlıkta kaldı.Ancak siyasette bütün taşları yerinden oynatacak gelişme Nisan ayında yaşandı.17 Nisan 1993'te Cumhurbaşkanı
Turgut Özal vefat etti.Cumhurbaşkanının kim olacağı merakla beklenmekteydi.
DYP Genel Başkanı ve Başbakan
Süleyman Demirel cumhurbaşkanlığına aday oldu ve 16 Mayıs 1993'te yapılan üçüncü tur oylamada koalisyon ortağı
SHP'nin desteğiyle dokuzuncu cumhurbaşkanlığına seçildi.
CHP bu seçimlerde
İsmail Cem'i aday göstermiştir.Bu gelişmeyle
DYP-
SHP hükümeti de sona ermiş bulunuyordu.3 Haziran 1993'te
Tansu Çiller,
DYP Genel Başkanı seçildi.6 Haziran'da ise
SHP Genel Başkanı İnönü Eylül ayındaki kurultayda siyaseti bırakacağını açıkladı.25 Haziran'da 1991'de kurulan
DYP-
SHP hükümeti Tansu Çiller başbakanlığında tekrar göreve geldi.2 Temmuz 1993'te yaşanan sivas olayları ve 37 aydının
Madımak Oteli'nde yakılarak katledilmesi ülkeyi iyice gerdi.
SHP olaylara karşı ilgisiz kalmakla suçlanmaktaydı.Eylül ayındaki kurultayda
Murat Karayalçın,
SHP'nin başına geçti.
Sosyaldemokrat Halkçı Parti'yle birleşmesi
26 Mart 1994 yerel seçimlerine aynı kulvardaki
SHP,
DSP ve
CHP ayrı ayrı girdi.Sonuç tek kelimeyle hüsrandı.Çünkü 3 sol partide toplam ancak %25 oy alabilmişti.bir önceki seçimde kazanılan büyük kentler
Refah Partisi'ne teslim edilmişti.
CHP bu seçimlerde sadece %4.7 oranında oy alabildi.Sol oylar gitgide eriyordu ve birleşmekten başka çare yoktu.Çelışmalar başladı.18 Şubat 1995'te toplanan kurultayda 1003 delege birleşmenin
CHP, 635 delege de
SHP çatısı altında olması yönünde oy kullandı. Bunun üzerine hemen toplanan
SHP Kurultayı'nda 121'e karşı 508 oy ile parti feshedildi ve CHP'ye katılım kararı alındı.
Hikmet Çetin oybirliğiyle
CHP Genel Başkanı seçildi.Çetin,
CHP'nin 5. Genel Başkanı oldu. Birleşme sürecinde
CHP Genel Sekreteri Ertuğrul Günay, partiden istifa etti, yerine Adnan Keskin getirildi. Birleşmeden sonra 25 Şubat'ta yapılan seçimde Adnan Keskin Genel Sekreter oldu.
9 Eylül 1995'deki kurultayda ise
Deniz Baykal genel başkanlığa geldi.30 Ekim'de
DYP ve
CHP bir koalisyon hükümeti kurdu.Bu hükümette
CHP Genel Başkanı
Deniz Baykal Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı olarak yer aldı.
TBMM seçimlerin 24 Aralık 1995'te yenilenmesi kararı aldı.
CHP bu seçimde kılpayı %10 barajını aşarak
TBMM'ye girdi.Seçimlerin galibi ise
Necmettin Erbakan'ın başında bulunduğu
Refah Partisi olmuştu.
RP %21.3 oyla 158 milletvekili kazanmıştı.
DYP:135,
ANAP:132,
DSP:76,
CHP:49).
CHP %10.71 oyla ancak 49 milletvekili elde edebilmişti.
SHP ile birleşmek yetmemişti.Diğer tarafta
DSP %14.64 oy almıştı.Seçimlerden sonra öncelikle
Mesut Yılmaz başbakanlığında
ANAP-
DYP koalisyonu kuruldu ancak hükümetin güvenoylaması
Anayasa Mahkemesi tarafından reddedilip iptal edilince başbakanlık görevini alan
Necmettin Erbakan Haziran 1996'da
DYP ile Refahyol koalisyonunu kurdu.Ancak
RP rejim karşıtı güçlere cesaret verivi uygulamalar yönelince 28 Şubat 1997'de hükümet
MGK'da uyarıldı.Haziran 1997'de de Erbakan istifa etti.
RP daha sonra kapatıldı.
ANAP-DSP-DTP koalisyonu kuruldu.CHP bu koalisyona dışarıdan destek verdi.Ancak 1998 Kasım ayında
Türkbank ihalesi yolsuzluğuna Başbakan
Mesut Yılmaz'ın adı karışınca
CHP hükümete gensoru verdi ve koalisyon düşürüldü.Uzun süren hükümet çalışmaları sonucunda
DYP,
DSP Genel Başkanı
Bülent Ecevit başbakanlığında kurulacak bir azınlık hükümetine destek vereceğini açıkladı ve
Ecevit 11 Ocak 1999'da 21 yıl sonra tekrar başbakan oldu.Başbakanlığı sırasında yıllardır
Türkiye'de kan döken terör örgütü
PKK'nın başı Abdullah Öcalan Kenya'da yakalanarak
Türkiye'ye getirildi.Bu olay soldaki
DSP'ye seçimlere gidilirken büyük prestij sağladı.[
Türkiye Büyük Millet Meclisi dışında kaldığı dönem
18 Nisan 1999 günü yapılan seçimlerde
Bülent Ecevit'in
DSP'si %22.18 oy alarak 136 milletvekili kazandı ve birinci parti oldu.(
MHP:129,
FP:111,
ANAP:86,
DYP:85,BĞM:3).Sol oyların bu şekilde
DSP'de toplanması
CHP'yi askeri darbeler dönemi dışında ilk defa meclis dışına itti.
CHP %8.71 oy almış ancak %10 barajını geçemediği için
TBMM dışında kalmıştı.Seçimlerden sonra koalisyon pazarlıkları başladı ve 28 Mayıs 1999'da
Bülent Ecevit başbakanlığında
DSP-
MHP-
ANAP koalisyon hükümeti kuruldu.
Deniz Baykal seçim yenilgisinden kendisinin sorumlu olduğunu belirterek 22 Nisan 1999'da genel başkanlıktan istifa etti.22 Mayıs 1999'da toplanan IX.Olağanüstü kurultayda
Altan Öymen genel başkanlığa seçildi.Haziran ayındaki X.Olağanüstü Kurultay parti meclisi seçimleri içindi.Tarhan Erdem genel sekreter seçildi.
Deniz Baykal'ın
CHP ile ayrılığı kısa sürdü.Bir yıl sonra 30 Eylül 2000 tarihinde toplanan XI.Olağanüstü kurultayda Baykal genel başkanlığa döndü .
CHP genel sekreterliğine ise
Önder Sav seçildi.
CHP ,
TBMM dışında olmasına rağmen iktidardaki koalisyona karşı muhalefetini sürdürdü.Özellikle Şubat 2001 krizinden hükümeti sorumlu tutarak muhalefetini şiddetlendirdi.2002 yılı Mayıs ayında koalisyonun başbakanı
Ecevit rahatsızlandı.Ekonomik gidişat zaten krizler nedeniyle iyi değildi.Ekonomi 2001 krizinden sonra ABD'den gelen iktisatçı
Kemal Derviş'e teslim edilmişti.Başbakanın sağlık durumunun bozulması koalisyonda sarsıntıya neden oldu.Yaz aylarında koalisyon ortağı
MHP ,kendisinin bulunmadığı hükümet modelleri konuşulmaya başlanınca 3 Kasım 2002'de erken seçime gidilmesini talep etti.Koalisyonun büyük ortağı
DSP'de ise
Ecevit'in rahatsızlığından kaynaklanan iktidar mücadelesi partiyi böldü.
DSP grubunun yarısı partiden ayrılarak
İsmail Cem genel başkanlığında
Yeni Türkiye Partisi'ni kurdu.Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı
Kemal Derviş önceleri
YTP içinde siyaset yapacağının sinyallerini versede Ağustos ayında
CHP'ye katıldı.
TBMM Ağustos ayında toplanarak hem 3 Kasım'da erken seçim kararı aldı hem de
Avrupa Birliği uyum yasalarını çıkardı.
CHP 3 Kasım seçimlerine umutlu gidiyordu.
Kemal Derviş'in partiye katılımı ivme kazandırdı.Öte yandan
Türk-İş başkanı Bayram Meral,sanatçı
Zülfü Livaneli,İlahiyatçı Prof.Dr
Yaşar Nuri Öztürk de partiye katıldılar ve milletvekili adayı oldular.
Ana muhalefet partisi oluşu
3 Kasım 2002 genel seçimlerinde
Recep Tayyip Erdoğan'ın başında olduğu
Ak Parti tek başına iktidara geldi.
Ak Parti seçimlerde %34.4 oyla 363 milletvekilliği kazandı.
CHP %19.39'la 178 milletvekilinde kaldı.Geri kalan üyelikleri bağımsızlar kazandı.diğer partilerin hiçbiri %10 barajını aşamadı.
TBMM yanlızca iki partiden oluşuyordu.(Aralık ayında seçim kurulu Siirt ilindeki seçimleri iptal etti ve 1 Ak Parti,1 CHP,1 de bağımısız 3 milletvekilinin üyeliği düştü.9 Mart 2003'te Siirt'te seçimler yenilendi ve 3 milletvekilliğini de Ak Parti kazandı.)
İktidardaki Ak Parti'nin genel başkanı Recep Tayyip Erdoğan milletvekili seçilmekten yasaklı olduğu için hükümeti Ak Parti Kayseri milletvekili
Abdullah Gül kurdu.Tayyip Erdoğan'ın siyasi yasağının kalkması için mecliste yapılan anayasa değişikliğine
CHP destek verdi.Erdoğan 9 Mart'ta Siirt'ten milletvekili seçilerek 15 Mart'ta başbakanlık koltuğuna oturdu.
Ana muhalefetteki
CHP ile iktidardaki
Ak Parti arasındaki ilk ciddi tartışma 1 Mart günü tezkere oylamasında ortaya çıktı.
ABD,
Irak'ı işgal etmek niyetindeydi ve bu yüzden
Türkiye topraklarını kullanmak istiyordu.
CHP buna şiddetle karşı çıktı,
Ak Parti içinde de ciddi bir muhalefet vardı.1 Mart günü
CHP ve
Ak Parti'li bir grup milletvekilinin oylarıyla hükümet tezkeresi reddedildi.
2003 yılı Ekim ayında yapılan 30.Kurultayda Baykal ve ekibi tekrar seçildiler.Tüzük değişikliği sert tartışmalara sebep olsa da kabul edildi.
Kemal Derviş parti meclisine girdi.28 Mart 2004 yerel seçimlerinde
CHP başarılı olamadı.
Ak Parti %41 oy alırken
CHP sadece % 18 oy almıştı.İllerin büyük çoğunluğunda belediye başkanlıklarını
Ak Parti kazandı.Yıllardır
CHP'nin kalesi olarak nitelendirilen bölgelerde bile iktidar partisi kazanmıştı.Gerçi 1999 yerel seçimlerine göre
CHP%13 olan oyunu %18'e çıkarmıştı ama Baykal'a karşı muhalefet oldukça gergindi.Muhalefetin başında ise
İstanbul Şişli ilçe belediye başkanlığına %65 oy alarak seçilen
Mustafa Sarıgül bulunuyordu. Sarıgül
CHP'yi iktidara taşıyacağı söylemiyle Anadolu'yu dolaşmaya başladı.Elbette bu eylem genel merkezi rahatsız etti ve genel başkan
Deniz Baykal 3 Temmuz 2004'te XII.Olağanüstü kurultayı topladı,delegelerden güvenoyu istedi.781 oyla güvenoyu alan Baykal, Sarıgül'e karşı güçlenmişti.Ayrıca 24 Ekim 2004'te
Yeni Türkiye Partisi kendisini feshetti ve
CHP'ye katıldı. Sarıgül ise muhalefetini sürdürdü.
CHP adına mitingler ve toplantılara devam etti.Bunun üzerine yönetim Sarıgül'ü disiplin kuruluna sevketti.Kurul Sarıgül'ün ihracını 7'ye karşı 8 oyla reddetti.Genel Başkan
Deniz Baykal kararın rüşvetle alındığını belirterek 29 Ocak 2005'te Olağanüstü Kurultayı toplayacağını söyledi.Kurultay öncesinde üç isim başkanlığa aday olarak ortaya çıktı.Baykal,Sarıgül ve Livaneli.Daha sonra Livaneli adaylıktan çekildi.Baykal ve Sarıgül'ün hesaplaştığı 13.Olağanüstü Kurultay çok gergin geçti.Büyük kavgalar çıktı,yaralanmalar yaşandı.Baykal ve Sarıgül arasında çok şiddetli tartışmalar yaşandı.Sonuçta
Baykal 674 oyla güven tazeledi.Kurultay sonrası partiden istifalar oldu ancak meclis grubunun büyük kısmı partide kaldı.İstifa eden milletvekillerinin bir kısmı bağımsız kalırken bir kısmı da
SHP'ye geçti.19-20 Kasım 2005'te toplanan 31.Olağan Kurultayda
Deniz Baykal 1158 oyun tamamını alarak genel başkanlığına devam etti.
CHP iç çalkantılar yaşarken bir yandan da
Ak Parti iktidarına karşı da sert muhalefet yapıyordu.Özellikle
Avrupa Birliği'ne verilen tavizler,yanlış ekonomik ve sosyal politikalar,yapılan özelleştirmeler,kadrolaşma ve laiklik konularında iktidarla büyük tartışmalar yaşandı.
Deniz Baykal ve Başbakan
Recep Tayyip Erdoğan arasında gerek
TBMM'de gerekse diğer platformlarda büyük çekişme vardı.2006 yılı sonunda seçimlerin yenilenmesi konusunda
CHP çaba gösterse de
Ak Parti buna yanaşmadı.
CHP 2007 Nisan ayındaki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde
Erdoğan'ın adaylığına şidettle karşı çıkmaktaydı.
CHP bu yolda bütün anayasal hakların kullanılacağını belirtti. 24 Nisan 2007 günü
AKP cumhurbaşkanı olarak
Abdullah Gül'ü belirleyince
CHP bu konuda uzlaşılmadığı için
TBMM'de yapılacak seçimi
Anayasa Mahkemesi'ne götüreceğini açıkladı. 27 Nisan 2007 günkü oylamada 367 milletvekili bulunmayınca
CHP mahkemeye başvurdu ve
Anayasa Mahkemesi 1 Mayıs 2007 günü
CHP'yi haklı görerek 11.cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk tur oylamasını iptal etti. Bu gelişmeler üzerine cumhurbaşkanlığı seçimi konusunda taktik değiştiren
AKP,
ANAVATAN ile uzlaşarak erken seçime gidilmesi ve cumhurbaşkanını 5+5 yıllığına halkın seçmesi gibi değişiklikleri kabul etti. Deniz Baykal ise erken seçim kararını desteklemesine rağmen, cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini onaylamadığını belirterek yeni meclisin yeni cumhurbaşkanını seçmesi yönünde taleplerde bulundu.Genel seçimlerin
22 Temmuz 2007'de yapılması kesinleştikten sonra solda güçbirliği arayışları hızlandı ve 17 Mayıs 2007 günü
CHP ve
DSP Genel Başkanları
Deniz Baykal ve
Zeki Sezer seçimde güçbirliği yapacaklarını açıkladılar.
8 Haziran 2007'de
Yaşar Okuyan'ın Genel Başkanı olduğu
Hürriyet ve Değişim Partisi,
CHP'ye katılacağını açıkladı,ancak katılım gerçekleşemedi.
22 Temmuz 2007 Seçimlerinin ardından
Bu koşullar altında gidilen
22 Temmuz 2007 seçimlerinde
CHP umduğunu bulamadı.Partinin oyları %20.88 olmuştu.Buna karşın iktidardaki
AKP oyların %46.58’ini almış ve 341 milletvekili kazanmıştı.
CHP’nin kazandığı milletvekili sayısı 112 idi ve bunların 13’ü
DSP’li isimlerdi,ayrılmaları ile
CHP yeni döneme 99 milletvekili ile başladı. CHP'nin 2007 seçimlerinde oy oranını %50 artırarak oy oranının en fazla arttığı şehir
Ardahan ili olmuştur. (
AKP:341,
CHP:112,
MHP:71,
DTP:20,Bğm:6)
Basın ve parti içi muhalefet bu sonuçlardan dolayı
Deniz Baykal’a sert eleştirilerde bulundular, ancak seçimlerden iki gün sonra gazetecilerin karşısına geçen
Deniz Baykal istifa etmeyeceğini açıkladı.
Ülkeyi 22 Temmuz seçimlerine taşıyan cumhurbaşkanlığı sorunu devam ediyordu. Seçimden güçlenmiş bir biçimde çıkan
AKP, Dışişleri Bakanı
Abdullah Gül adı üzerinde bir defa daha karar kıldı.
MHP’nin oylamalara katılacağını açıklaması ile de 367 sorunu çözüldü.
CHP’nin boykot ettiği oylamaların üçüncüsünde,
28 Ağustos 2007’de
AKP Kayseri milletvekili
Abdullah Gül,
Türkiye Cumhuriyeti’nin 11.cumhurbaşkanlığına seçildi.
CHP yeni cumhurbaşkanı ile zorunlu haller dışında temaslarının olmayacağını açıkladı.
9 Eylül 2007'de
CHP'nin 84.kuruluş yıldönümü çok büyük bir gösteri ile kutlandı. Genel Başkanı
Deniz Baykal 170 bin partili ile birlikte
Anıtkabir'e çıktı.
[http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=232488]
Mart 2008’de yapılacak olan
CHP 32.olağan kurultay öncesi bir önceki dönemin grup başkanvekili,
Samsun milletvekili Haluk Koç genel başkan adaylığını açıkladı.
2008 yılının Ocak ayında Başbakan
Recep Tayyip Erdoğan tarafından gündeme getirilen üniversitelerde türban serbestisi önerisine muhalefet partilerinden
MHP destek verdi. Ancak
CHP şiddetle karşı çıktı. Anayasa değişikliği Şubat ayı başlarında Meclis'ten geçerken
CHP,
Anayasa Mahkemesi'ne başvuracağını belirtti.
26-
27 Nisan 2008'de,
Ankara'da yapılan 32.Olağan Kurultay'da aday adaylarından hiçbiri aday olabilmek için gerekli olan 253 imzayı toplayamayınca 1016 delegenin imzası ile seçimlere tek aday olarak giren
Deniz Baykal Genel Başkanlık seçiminde 1105 oyun 1021'ini alarak onuncu defa
CHP Genel Başkanı seçilmeyi başardı.
[http://w9.gazetevatan.com/haberdetay.asp?detay=CHP_kurultayinda_kritik_oylama_suruyor_175186_1&tarih=27.04.2008&Newsid=175186&Categoryid=1]Cumhuriyet Halk Partisi ve girdiği milletvekili genel seçimleri
Genel Başkanları
Deniz Baykal (9 Eylül 1992 - 14 Şubat 1995)
Hikmet Çetin (14 Şubat 1995 - 9 Eylül 1995)
Deniz Baykal (9 Eylül 1995 - 23 Mayıs 1999)
Altan Öymen (23 Mayıs 1999 - 30 Eylül 2000)
Deniz Baykal (30 Eylül 2000 - Günümüz) Kaynakça
Resim galerisi
Resim:170720071299.jpg|2007 Genel Seçimleri öncesi Bursa CHP mitingi
Resim:170720071292.jpg|2007 Genel Seçimleri öncesi Bursa CHP Mitingi
Resim: 170720071258.jpg|2007 Seçimleri öncesindeki Bursa mitinginden bir görüntü
Resim:170720071269.jpg|2007 Seçimleri öncesinde Bursa'da düzenlenen CHP mitinginden bir kare.
Resim:CHPgenelmerkez.jpg| CHP Genel Merkezi ANKARA-Söğütözü
İlgili maddeler
Deniz Baykal
Bülent Ecevit
Sosyal Demokrasi
Milliyetçilik
28 Şubat süreci
12 Eylül Darbesi
İlgili Olabilecek Başlıklar:
